Ampülü aslında kim icat etti?

Bu icat aslında zamanla olgunlaşan bir sürece sahip. Bu nedenle tek bir isim veremeyiz. Fakat bunun ekmeğini en çok Edison’un yediğini söyleyebiliriz. Çünkü Edison, ampul için kullanılacak en doğru malzemeyi seçmişti. Yani karbonize edilmiş bambu teller.

İşte günümüz ampülüne kadar geçen süreçte bu icadın kilometre taşlarını döşeyen isimler;

Humphrey Davy: İngiliz kimyager. Erimiş külden elektrik akımını geçirmeyi başarmıştı. Kablolar yardımıyla geçirdiği elektrik sayesinde ışığın ortaya çıktığını keşfetmişti. Fakat bu ışığı sabitleyerek muhafaza edecek bir malzeme bulamamıştı.

Warren de la Rue: Astronomide yaptığı çalışmalar ve çekmiş olduğu gökyüzü fotoğraflarıyla da tanınan hatta ayda ismine atfedilen bir de krater bulunan de la Rue ince tellerin yüksek dirence sahip olduklarını görmüş, ışığı hapsederek ampülü üreten ilk kişi olmuştu. Fakat ampül için kullandığı malzeme oldukça pahalı olan platin olduğu için devletler ve halk nezdinde pek itibar görmedi.

Joseph Swan: Davy gibi İngiliz bir kimyager olan Swan, karbon flamanlı elektrik ampülünü icat etmişti. Böylece ampülün ömrünü biraz daha uzatmayı başarmıştı. Fakat bir sorun vardı. O da bu ampülün bir vakum pompası kullanılarak yanıyor olmasıydı. Bu da ampülü pratik bir ürün olmaktan uzak tutuyordu, verimsizdi.

Charles Francis Brush: “Ark Lambası”‘nı bulan, Amerika’lı girişimci. Elektrik alanındaki çalışmalarıyla biliniyordu. Joseph Swan’ın icadını biraz daha geliştirerek verimli vakum pompaları üretti. Böylece parlak ışık yayan ampülleri üretme işine girişti.

Henry Woodward ve Matthew Evans: İlk kez ampülü ticari anlamda üreten mucitlerdi. Fakat nedense fazla ses getirmediler. Belki de iyi bir PR çalışması yapmadıkları içindi.

Thomas Edison: Amerikalı mucit ve işadamıdır. Dünyada ampülün mucidi olarak bilinmesindeki en büyük etken ampülün patent hakkını almasıydı. Ampül konusundaki gelişmeleri dikkatle takip etmiş sonunda yukarıda da bahsettiğimiz Joseph Swan ile ortaklık kurarak Edison ve Swan Elektrikli Aydınlatma Şirketi’ni kurmuşlardı. Edison, karbonlaştırılmış kağıt flamanlarla uğraşırken Swan’da ampülü camdan yapmış ve kömürleştirilmiş flaman kullanıyordu. Swan’ın ampülün içindeki havayı boşaltmasıyla ışık daha kalıcı bir şekilde yanmaya başlamıştı. Edison, ısıtılmış flamanın moleküler boşlukta elektron yaydığını bulmasıyla akkor lambaların üretiminin yolu açılmış böylece ampül halk nezdinde kabul görmeye başlamıştı.

Sözün kısası ampülün icadından birden çok kişi rol alırken, halkın kabul göreceği bir biçimde pratik ve ucuz yolu bulan kişi Edison olmuştu. Akkor lambaların üretimine giden yolu bulan Edison’du.

2 comments

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s